Shkruan: Frashër Oseku
Ju flisni shumë.
Ju gjykoni shpejt.
Ju talleni lehtë.
Dhe më e keqja: ju flisni për gjëra që nuk i keni jetuar kurrë.
Ju thoni:
“Mërgimtarët janë gernaça.”
“Janë analfabetë.”
“Janë të trashë.”
“Janë të prishur.”
“Nuk kuptojnë asgjë.”
Ju i thoni këto nga kolltuku juaj, nga vendi juaj, nga toka juaj, nga gjuha juaj, nga jeta juaj e qëndrueshme.
Dhe unë po ju them diçka që nuk doni ta dëgjoni:
Ju nuk e dini çfarë është mërgimi.
Ju vetëm flisni për të.
Unë nuk zgjodha të iki.
Familja ime zgjodhi për mua.
Isha fëmijë. Dhe askush nuk pyet një fëmijë nëse është gati të humbasë gjithçka që njeh. Askush nuk më pyeti nëse doja të lija shokët, rrugët, gjuhën, veten time. Një ditë isha në vendin tim. Ditën tjetër isha askund.
Dhe kjo ndjenjë — “askund” — nuk më la më kurrë.
Ju mendoni se fëmijët përshtaten.
Jo.
Fëmijët thjesht mësojnë të mbyllin gojën.
Ata nuk dinë të shpjegojnë dhimbjen. Ata nuk dinë të protestojnë. Ata vetëm e gëlltisin. Dhe ajo rritet brenda tyre.
Në moshën kur duhet të ndihesh i sigurt, unë u ndjeva i humbur.
Në moshën kur duhet të qeshësh, unë u ndjeva i padëshiruar.
Në moshën kur duhet të jesh fëmijë, unë u bëra i vjetër.
Gjuha ishte e huaj. Njerëzit ishin të huaj. Rregullat ishin të huaja. Dhe shumë shpejt, edhe unë u bëra i huaj për veten time.
Në shkollë nuk isha nxënës. Isha “i huaji”. Çdo gabim i imi ishte dyfish më i madh. Çdo fjalë me theks ishte arsye për tallje. Çdo ndryshim ishte arsye për bullizëm.
Ju nuk e dini çfarë do të thotë të zgjohesh çdo ditë me frikë.
Ju nuk e dini çfarë do të thotë të shkosh në shkollë me stomakun të shtrënguar.
Ju nuk e dini çfarë do të thotë të ndihesh i pavlerë para se të kuptosh kush je.
Dhe askush nuk të pyet si ndihesh.
Askush nuk të mbron.
Askush nuk të shpjegon pse po ndodh kjo.
Ti thjesht duhet të mbijetosh.
Dhe unë mbijetova.
U rrita me një ide të sëmurë në kokë: që duhet të jem më i mirë se të gjithë për të merituar gjysmën e respektit. Më korrekt. Më i heshtur. Më i durueshëm. Më i fortë.
Dhe prapë nuk mjaftonte.
Kur u rrita dhe kërkova punë, e pashë realitetin lakuriq. Me emrin tim më refuzonin. Kur e ndryshova në një emër suedez, më thirrën në intervistë. I njëjti njeri. I njëjti CV. Të njëjtat aftësi.
Vetëm emri ishte ndryshe.
Dhe papritur isha i pranueshëm.
Problemi nuk ishte çfarë dija.
Problemi ishte kush isha.
Këtu jam gjithmonë i huaj.
Dhe pastaj, mbi gjithë këtë, dëgjoj ju — nga vendlindja ime — që na quani budallenj.
Ju na quani të trashë.
Ju na quani të paditur.
Ju na quani llom.
Nga njerëz që nuk kanë jetuar asnjë ditë të jetës sonë.
Ju nuk e dini çfarë do të thotë të ndërtosh gjithçka nga zero. Pa rrjet. Pa lidhje. Pa ndihmë. Pa gjuhë. Pa përkatësi.
Ju nuk e dini çfarë do të thotë të mos kesh një vend ku ndihesh në shtëpi.
Sepse ja realiteti im:
Këtu jam i huaj.
Atje jam i përqeshur.
Këtu nuk jam i yni.
Atje nuk jam më i tyre.
Këtu jam emigrant.
Atje jam “ai që nuk di”.
Jam i vlefshëm vetëm kur dërgoj para.
Vetëm kur ndihmoj.
Vetëm kur jap.
Por jo kur lodhem.
Jo kur bie.
Jo kur thyhem.
Dhe kjo të vret ngadalë.
Jo fizikisht.
Por nga brenda.
Fillon të pyesësh veten:
A kam vlerë?
A jam askush?
A i përkas ndokujt?
Dhe kjo është ajo që ju nuk shihni. Ju shihni vetëm pushimet, fotot, makinat, vizitat. Nuk shihni netët pa gjumë. Nuk shihni vetminë. Nuk shihni krizën e identitetit. Nuk shihni boshllëkun.
Shumë prej nesh nuk ikën.
U morën.
Dhe jetën e ndërtuan mbi një vendim që nuk e zgjodhën.
Kjo nuk është dramë.
Kjo është e vërteta.
Dhe para se të na ofendoni, para se të na quani budallenj, para se të na poshtëroni — kujtoni këtë:
Ju nuk e dini çfarë kemi kaluar.
Dhe nëse nuk doni ta kuptoni, atëherë të paktën heshtni.
Sepse ne kemi mbijetuar gjëra që ju as nuk i imagjinoni.