Shkruan : Azgan Haklaj
Përtej sipërfaqes së procedurave parlamentare, bllokimi institucional në Kosovë nuk përfaqëson thjesht një ngërç logjistik apo një mungesë aksidentale numrash.
Nga një këndvështrim kritik, ai shpërfaqet si një veprimtari strategjike e kalkuluar nga drejtuesit e Lëvizjes Vetëvendosje për ruajtjen, konsolidimin dhe maksimizimin e pushtetit politik.
Ushtrimi provizor i pushtetit dhe ekzekutimi i detyrës pa kompromis politik duke shmangur njëkohësisht përgjegjësinë e plotë kushtetuese e rëndon edhe më tej situatën në vend.
Strategjia e statusit provizor!
Mungesa e një koalicioni zyrtar nuk e cenon faktikisht ushtrimin e autoritetit shtetëror.
Duke mbetur në statusin e drejtuesve “në detyrë” (provisional status), ekzekutivi dhe drejtuesit e kuvendit vazhdojnë të ushtrojnë kompetencat e tyre kushtetuese.
Kjo gjendje u mundëson atyre administrimin e burimeve shtetërore dhe vendimmarrjen pa pasur nevojë të bëjnë koncesione politike, lëshime ideologjike apo të ndajnë pushtetin me partnerët e mundshëm të koalicionit.
Doktrina e “Super-Shumicës” (Strategjia e 81 votave)!
Synimi për të arritur pragun cilësor prej 81 votash (shumica e kualifikuar) nuk është thjesht një objektiv matematik, por një mekanizëm për hegjemoní politike i Vetëvendosjes dhe per supremaci kushtetuese.
Kalimi i këtij pragu lejon jo vetëm miratimin e lehtë të legjislacionit organik, por garanton edhe zgjedhjen e presidentit të republikës pa nevojën e konsensusit me opozitën apo pakicat kombëtare.
Strategjia e konsolidimit!
Pritja taktike mbështetet në premisën se një pushtet i vetëm, i plotë dhe i pakushtëzuar vlen më shumë se një qeverisje e brishtë e ndërtuar mbi kompromise të fragmentuara.
Rirreshtimi i lojës elektorale dhe narrativa e bllokimit!
Krijimi i një status-quo-je pezull shfrytëzohet si një instrument i fuqishëm propagandistik për
mirëmbajtjen e ngërçit institucional që shërben për krijimin e narrativës se “sistemi ekzistues dhe opozita po pengojnë ndryshimin e domosdoshëm”. Kjo situatë përdoret si katalizator për mobilizimin e bazës elektorale në zgjedhjet e ardhshme, me qëllim kërkimin e një mandati edhe më dominues nga sovraniteti popullor.
Dimensioni juridik-kushtetues dhe testi i legjitimitetit!
Kushtetuta bazohet mbi parimin e vazhdimësisë së shtetit, i projektuar për të parandaluar vakumin e pushtetit duke mbajtur në detyrë qeverinë dhe kuvendin e kaluar deri në betimin e institucioneve të reja.
Paradoksi procedural!
Ky mekanizëm emergjent, i menduar për periudha të shkurtra kalimtare, keqpërdoret si një gjendje permanente në mungesë të vullnetit politik për marrëveshje.
Legjitimiteti demokratik përballë atij procedural! Ndonëse ushtrimi i detyrës është juridikisht i mbrojtur, ai përballet me një defiçit të thellë demokratik.
Pushteti ushtrohet mbi bazën e një mandati të skaduar ose të papërfunduar, e jo mbi vullnetin e konfirmuar të shumicës së re parlamentare.
Argumenti mbrojtës!
Doktrina e mandatit të fituesit!
Për të pasur një pamje të ekuilibruar, mbështetësit e mazhorancës relative ofrojnë një interpretim të bazuar në parimet e sovranitetit!
E drejta e fituesit si primare, ku pretendohet se si forcës së parë politike të dalë nga vota e drejtpërdrejtë, i takon e drejta kushtetuese për të udhëhequr dhe propozuar drejtuesit e institucioneve, ndërsa akuzojnë opozitën se po përdor bllokimin procedural për të tjetërsuar vullnetin e popullit.
Refuzimi i “pazareve politike”:
Mosbërja e kompromiseve arsyetohet si mbrojtje e parimeve elektorale.
Sipas kësaj linje, shmangia e marrëveshjeve prapa skenave është respektim i kontratës me votuesin, edhe nëse kjo çon pashmangshmërisht në zgjedhje të jashtëzakonshme.
Pasojat sistemike në praktikë!
Aplikimi i kësaj strategjie sjell kosto të larta strukturore për funksionimin e shtetit:
Paralizon institucionet e pavarura.
Bllokohen emërimet kyçe në gjyqësor, agjenci rregullatore dhe organe të pavarura kontrolli që kërkojnë votim të cilësuar.
Sjell polarizim shoqëror.
Shkaktohet një ndarje e thellë midis kampit që e sheh pushtetin si të uzurpuar dhe atij që e sheh opozitën si sabotuese të shtetit.
Marrëdhëniet ndërkombëtare!
Sjell humbje të besueshmërisë te partnerët e jashtëm, të cilët kërkojnë bashkëpunues me mandat të plotë, të parashikueshëm dhe të aftë për vendimmarrje strategjike.
