Hapja e kopshtit “Foleja” në Triesh është vlerësuar si një zhvillim me rëndësi të veçantë kulturore dhe arsimore nga drejtori i shkollës shqipe në Michigan, Agron Dedivanaj.
Në postimin e tij në fb, Dedivanaj thekson se ky institucion përfaqëson më shumë sesa një hapësirë edukimi për fëmijët, duke e cilësuar atë si një investim të rëndësishëm në të ardhmen e komunitetit dhe në ruajtjen e identitetit kombëtar shqiptar.
Sipas tij, “Foleja” krijon kushte të favorshme për formimin e hershëm intelektual, emocional dhe shoqëror të brezave të rinj, duke kontribuar në ndërtimin e një shoqërie të bazuar në dije dhe vlera qytetare.
Dedivanaj vë në pah edhe dimensionin historik të kësaj nisme, duke rikujtuar traditën e pasur arsimore të Trieshit, një trevë që ka luajtur rol të rëndësishëm në zhvillimin e arsimit shqip dhe në formimin e vetëdijes kombëtare.
Ai nënvizon se figura të shquara të historisë shqiptare, si vëllezërit Ivanaj, si dhe ngjarje të rëndësishme si Memorandumi i Greçës, lidhen ngushtë me këtë trevë, duke e bërë atë një pikë referimi në historinë kombëtare.
Në këtë kontekst, drejtori Dedivanaj e konsideron hapjen e kopshtit “Foleja” si një vazhdim të natyrshëm të kësaj tradite, që i jep një shtysë të re zhvillimit arsimor dhe kulturor të zonës.
Në fund të reagimit të tij, ai shpreh përgëzime për drejtorin Toma Lucaj dhe gjithë stafin pedagogjik për përkushtimin dhe punën e bërë në realizimin e këtij projekti, duke e cilësuar atë si një kontribut të çmuar për komunitetin dhe për të ardhmen e Trieshit.
Ja postimi i plotë i z. Dedivanaj:
Hapja e kopshtit “Foleja” në Triesh përfaqëson një akt me peshë të jashtëzakonshme kulturore, arsimore dhe kombëtare, duke u shndërruar në një moment referencial për vetëdijen kolektive dhe për orientimin strategjik të zhvillimit të kësaj treve. Ky institucion nuk duhet parë thjesht si një hapësirë edukimi për moshat e hershme, por si një investim i thellë në kapitalin njerëzor, një themel i qëndrueshëm mbi të cilin ndërtohet e ardhmja e një komuniteti me traditë të lashtë arsimore dhe identitare.
Rëndësia e këtij institucioni shtrihet përtej dimensionit pedagogjik, pasi ai përfaqëson një mekanizëm të strukturuar të formimit të hershëm intelektual, emocional dhe social të brezave të rinj, duke krijuar kushte optimale për zhvillimin e një mendësie të hapur, kritike dhe të orientuar drejt dijes. Në këtë kuptim, “Foleja” shndërrohet në një inkubator të vlerave, ku edukimi nuk është vetëm proces mësimor, por një akt i kultivimit të qytetarisë dhe i përgatitjes për sfidat komplekse të kohës bashkëkohore.
Në një dimension më të gjerë historiko-kombëtar, kjo nismë përfaqëson një vazhdimësi organike të traditës së jashtëzakonshme arsimore të Trieshit, i cili me të drejtë mund të cilësohet si një nga djepet më autentike të edukimit shqiptar. Pikërisht në këtë trevë kanë zënë fill përpjekjet e para për institucionalizimin e arsimit shqip, duke e bërë Trieshin një pikë referimi në historinë e formimit të vetëdijes kombëtare. Nga kjo tokë kanë dalë figura madhore të historisë dhe të mendimit shqiptar, ndër të cilët spikasin ministrat e parë të arsimit të unifikuar shqiptar, vëllezërit Ivanaj, të cilët hodhën themelet e sistemit arsimor modern shqiptar.
Po ashtu, nuk mund të anashkalohet fakti se Memorandumi i Greçës, një ndër aktet më të rëndësishme politike në rrugën drejt formimit të shtetit shqiptar, është artikuluar dhe konkretizuar në këtë hapësirë historike, duke e vendosur Trieshin në qendër të proceseve vendimtare kombformuese. Kjo trevë ka lindur dhe formuar personalitete të shquara të dijes dhe të shkencës, si fizicienti i njohur Agron Lucaj, figura e ndritur e mësuesit dhe patriotit Gjon Gjeka Lucaj, si dhe intelektualë të tjerë të spikatur si Athanas Gega.
Në këtë kontekst, fakti që në Triesh gjendet e vetmja shkollë jashtë kufijve administrativë që mban emrin e atit të kombit, Gjergj Kastrioti Skënderbeu, përbën një simbolikë të fuqishme të vazhdimësisë historike dhe të përkushtimit ndaj identitetit kombëtar. Kjo është një dëshmi e qartë se Trieshi nuk është vetëm një hapësirë gjeografike, por një vatër e gjallë e kulturës, dijes dhe elitës intelektuale shqiptare, e cila ka prodhuar dhe vazhdon të prodhojë kuadro eminente që kanë kontribuar në drejtimin e shtetit shqiptar dhe janë afirmuar në universitetet më prestigjioze të botës.
Në këtë prizëm, hapja e kopshtit “Foleja” nuk është thjesht një zhvillim lokal, por një akt me dimensione të thella simbolike dhe strategjike, i cili rikthen dhe ripohon rolin historik të Trieshit si një qendër e rëndësishme e edukimit dhe e formimit intelektual shqiptar. Ky institucion sjell një gjallëri të re, një energji pozitive dhe një shpresë të artikuluar qartë për të ardhmen, duke dëshmuar se investimi në edukim mbetet shtylla themelore e çdo progresi të qëndrueshëm.
Në fund, meritojnë përgëzimet më të sinqerta dhe më të larta drejtori Toma Lucaj dhe i gjithë kolektivi i profesorëve për përkushtimin, profesionalizmin dhe vizionin e tyre të palëkundur, si dhe të gjithë ata që me punën dhe angazhimin e tyre bënë të mundur realizimin e këtij projekti madhor. Kontributi i tyre nuk është vetëm një arritje institucionale, por një shërbim i çmuar ndaj komunitetit dhe ndaj vetë së ardhmes së Trieshit.
Hapja e “Folesë” është, në thelb, një akt besimi në të ardhmen, një afirmim i identitetit dhe një vazhdim i denjë i traditës së lavdishme arsimore që e ka bërë Trieshin një fole të përhershme të dijes dhe të qytetërimit shqiptar.
