Në një deklaratë publike, shoqatat atdhetare shqiptare nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Kanadaja kanë shprehur qëndrimin e tyre lidhur me proceset gjyqësore ndaj ish-pjesëtarëve të Ushtria Çlirimtare e Kosovës (UÇK), të cilat po zhvillohen në Dhomat e Specializuara të Kosovës me seli në Hagë.
Në reagimin e tyre, shoqatat e cilësojnë këtë periudhë si vendimtare për vetëdijen historike dhe dinjitetin shtetëror të Republika e Kosovës.
Ato theksojnë se lufta e UÇK-së ishte një përpjekje për liri, vetëvendosje dhe mbrojtje të të drejtave themelore, duke nënvizuar se konteksti historik duhet të merret parasysh në çdo proces gjyqësor.
Shoqatat shprehin shqetësim për atë që e quajnë qasje selektive dhe disproporcionale në trajtimin e rasteve, duke theksuar se drejtësia ndërkombëtare duhet të jetë e barabartë dhe e paanshme. Sipas tyre, çdo perceptim i standardeve të dyfishta mund të dëmtojë besimin publik në sistemin e drejtësisë dhe të ndikojë negativisht në proceset e pajtimit.
Në deklaratë theksohet se ato nuk janë kundër drejtësisë, por kërkojnë një proces të drejtë, transparent dhe të bazuar në standardet më të larta të së drejtës ndërkombëtare. Po ashtu, ato kanë shprehur mbështetje për protestën paqësore të paralajmëruar në Prishtinë me rastin e Ditës së Pavarësisë, duke e cilësuar atë si një shprehje demokratike të reagimit qytetar.
Në përfundim, shoqatat riafirmojnë angazhimin e tyre për mbrojtjen e vlerave mbi të cilat është ndërtuar shteti i Kosovës – liria, sovraniteti, drejtësia dhe vetëvendosja – duke kërkuar që proceset gjyqësore të zhvillohen në mënyrë të drejtë dhe të paanshme.
Ja deklarata e plotë:
Në një periudhë vendimtare për vetëdijen historike dhe dinjitetin shtetëror të Republikës së Kosovës, kur ish-pjesëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) po përballen me procese gjyqësore në Dhomat e Specializuara të Kosovës me seli në Hagë, ne – shoqatat atdhetare shqiptare nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Kanadaja – shpallim publikisht qëndrimin tonë të qartë, të vendosur dhe të palëkundur.
Siç ka thënë Nelson Mandela: “Liria nuk është thjesht heqje e prangave, por të jetosh duke respektuar dhe promovuar lirinë e të tjerëve.” Lufta e UÇK-së ishte pikërisht një akt i tillë – një përpjekje për të thyer prangat e shtypjes dhe për të hapur rrugën e lirisë për një popull të tërë. Ajo nuk ishte ndërmarrje pushtimi, por reagim ndaj mohimit sistematik të të drejtave themelore.
Sot, kur figura qendrore të asaj lufte po përballen me drejtësinë ndërkombëtare, ne shprehim shqetësimin tonë të thellë për natyrën selektive dhe disproporcionale të këtij procesi. Siç paralajmëronte Martin Luther King Jr.: “Padrejtësia kudo është kërcënim për drejtësinë gjithkund.” Drejtësia ndërkombëtare nuk mund të jetë e njëanshme, as të krijojë perceptimin e barazimit të agresorit me viktimën. Një proces që injoron kontekstin historik rrezikon të prodhojë jo pajtim, por thellim të ndasive.
Ushtria Çlirimtare e Kosovës përfaqësonte vullnetin për vetëvendosje, dinjitet dhe mbijetesë kombëtare. Siç theksonte Woodrow Wilson, arkitekti i parimit të vetëvendosjes: “Asnjë popull nuk duhet të detyrohet të jetojë nën një sovranitet që nuk e pranon.” Lufta e Kosovës ishte manifestim i këtij parimi themelor të së drejtës ndërkombëtare.
Ne nuk jemi kundër drejtësisë. Përkundrazi, kërkojmë drejtësi të plotë, të barabartë dhe të paanshme. Siç ka thënë Montesquieu: “Nuk ka tirani më të madhe se ajo që ushtrohet në emër të ligjit dhe nën hijen e drejtësisë.” Prandaj, çdo proces që perceptohet si i pabalancuar dëmton jo vetëm individët e akuzuar, por edhe besimin në vetë sistemin ndërkombëtar të drejtësisë.
Në këtë frymë, mbështetja jonë për protestën paqësore që po organizohet në Prishtinë me rastin e Ditës së Pavarësisë është një akt ndërgjegjeje kombëtare dhe përgjegjësie politike. Protesta nuk është sfidë ndaj rendit demokratik; ajo është shprehje e tij. Është zëri i qytetarëve që kërkojnë transparencë, proporcionalitet dhe respekt për sakrificën historike.
Siç shprehej Abraham Lincoln: “Ata që u mohojnë lirinë të tjerëve, nuk e meritojnë vetë atë.” Në Ditën e Pavarësisë, kur kujtojmë sakrificën që solli shtetin tonë, kemi detyrim moral të mbrojmë dinjitetin e atyre që kontribuuan në themelet e tij.
Ne u bëjmë thirrje të gjithë qytetarëve, organizatave dhe faktorëve institucionalë që t’i bashkohen kësaj proteste në mënyrë paqësore dhe dinjitoze. Historia jonë nuk mund të shkëputet nga konteksti i saj. Liria e Kosovës është rezultat i sakrificës dhe vizionit për shtetësi të pavarur.
Shoqatat atdhetare nga SHBA dhe Kanada riafirmojnë angazhimin e tyre të palëkundur për mbrojtjen e vlerave mbi të cilat u ndërtua Republika e Kosovës: liria, sovraniteti, drejtësia dhe vetëvendosja. Siç ka thënë John F. Kennedy: “Liria është e pandashme; kur një njeri është i robëruar, askush nuk është plotësisht i lirë.”
Në këtë frymë, qëndrojmë në solidaritet të plotë me ish-pjesëtarët e UÇK-së dhe me familjet e tyre, duke kërkuar një proces të drejtë, të paanshëm dhe të bazuar në standardet më të larta të së drejtës ndërkombëtare. Sepse drejtësia e vërtetë nuk e rishkruan historinë – ajo e ndriçon atë me të vërtetën.
