Shkruan: Gjon Gjokaj
Pjetër Gjergji lindi më 5 shkurt 1930 në fshatin Delaj të Trieshit; aty ndoqi shkollën fillore – konkretisht klasat e ciklit fillor – edhe pse mësimi nuk zhvillohej në gjuhën e tij amtare.
Ai vjen nga një familje fisnike dhe e njohur e Trieshit, në gjirin e së cilës Pjetri ruajti traditat e bujarisë që karakterizonin oxhakun e Mirash Prekës.
Rininë e kaloi në Triesh, duke punuar tokën krah për krah me të atin, Gjergj Mirashin, dhe vëllezërit e tij – Kolën, Zefin dhe Noshin – të cilët njiheshin gjithashtu për mjeshtërinë e tyre në ndërtimtari.
Vite më vonë, pasi përfundoi shërbimin e detyrueshëm ushtarak në ish-Jugosllavi (RSFJ), ai u përpoq të gjente punë, por pa sukses.
Në vitin 1968, ai u martua me Bardhën, vajzën e burrit të njohur -Lekë Prelë Camajt, nga fshati Spijë të bajrakut të Hotit.
Në vitin 1969, përballë persekutimit nga shteti komunist jugosllav dhe kushteve të vështira ekonomike në zonat e banuara nga shqiptarët, Pjetri u detyrua të largohej nga vendlindja; qëndroi në kampe refugjatësh në Itali para se të mbërrinte në Shtetet e Bashkuara në vitin 1970.
Shpejt, Pjetri, ashtu si bashkëshortja e tij, Bardhja, gjeti punë të ndryshme dhe u përshtat me shpejtësi me jetën amerikane. Më vonë, ai punoi në industrinë e tekstilit, ku edhe doli në pension pas dy dekadash.
Ashtu si shumë malësorë të tjerë, Pjetri nuk e harroi kurrë fshatin ku kishte lindur e ishte rritur; përkundrazi, ai bëri çmos për të mbështetur familjen e tij dhe për të kontribuar në plotësimin e nevojave të Trieshit dhe të zonës së Malësisë.
Shtëpia e tij në Hamtremik shërbente si një vendtakim ku malësorët mblidheshin për të diskutuar çështje të ndryshme dhe për të shkëmbyer ide pér nevojat ndaj vendlindjes.
Pjetër Gjergji ishte një burrë i respektuar nga të gjithë shqiptarët dhe bashkëvendasit e tij. Ai gëzonte një respekt të thellë – si brenda komunitetit shqiptar, ashtu edhe në mbarë zonën e Detroitit, në një shkallë si rrallëkush tjetër.
Shtëpia e tij ishte gjithmonë e hapur, duke mirëpritur mysafirë nga të gjitha trevat shqiptare të përfaqësuara në zonën e Detroitit.
Ai njihej gjithashtu si një ndërmjetës i zoti, si një pleqnar, i aftë për të zgjidhur mosmarrëveshje që përfshinin vrasje, si dhe konflikte të tjera, veti që, për fat të keq, malësorët e Malësisë i kishin sjellë me vete nga vendlindja e tyre.
Pjetri ishte njeri me natyrë të qetë e të përmbajtur; fliste me zë të butë e të matur. Fjalët e tij kishin peshë dhe shpesh shërbenin për të ulur tensionet, duke sjellë rezultate pozitive në komunitetin malësor dhe duke çuar shpesh në zgjidhjen e konflikteve të ndryshe.
Nacionalistët shqiptarë të brezit të vjetër, të cilët kishin emigruar në Amerikë pas vendosjes së regjimit komunist në Shqipëri, e çmonin së tepërmi Pjetrin; i cili ishte ii pajisur me mençuri të lindur, me një mënyrë të matur të të folurit dhe me një prani karizmatike, ai ngjallte si respekt, ashtu edhe ndjesinë e sigurisë, pasi ishte një njeri, fjalët e të cilit mbartnin autoritet.
Kur bëhej fjalë për çështje kombëtare, Pjetër Gjergji ishte një kontribues që ofronte mbështetje si morale, ashtu edhe materiale, duke qëndruar gjithmonë pranë vëllezërve të tij kosovarë që mbaheshin të robëruar nën çizmen serbo-sllave. Ai e mbështeti me vendosmëri UÇK-në dhe fondin “Vendlindja Thërret” – si moralisht, ashtu edhe financiarisht – gjatë luftës së përgjakshme në Kosovë.
Pjetri mbështeti në mënyrë aktive nisma të shumta që synonin ndihmën për trojet shqiptare; ai dha mbështetjen e tij për Trieshin dhe Malësinë sa herë që lindte nevoja, përkrahu “Fushatën e Pater Zefit”, për restaurimin e Kishës -“Zoja Rruzare” në Triesh dhe kontribuoi në ndërtimin e Kishës së re të “Shën Palit” në Rochester Hills, dhe duke ofruar gjithmonë mbështetje të palëkundur për Vendlindjen.
Dega familjare prej nga vjen Pjetër Gjergji, qëndron si një dëshmi e gjallë, e gdhendur në histori, për famën, trimërinë dhe mençurinë e tyre brenda *bajrakut* të Trieshit. Vëllezërit Gjergj Mirashi dhe Nikollë Mirashi ishin të njohur për mençurinë dhe guximin e tyre; kjo trashëgimi u ruajt jo vetëm prej tyre, por edhe nga djemtë e Gjergj Mirashit – Kola, Zefi, Pjetri dhe Noshi – të cilët i dhanë nder dhe dinjitet vendlindjes së tyre, një traditë që relativisht u vazhdua nga pasardhësit e tyre në fushat e artit, kulturës dhe arsimit në Triesh dhe Malësi.
E tillë ishte edhe situata me vëllazëritë e lashta Lucaj dhe Vukaj nga Delaj.’t. Që në kohë të hershme, ato u njohën edhe si udhëheqëse të Trieshit gjatë fund shekullit të XVIII-të.(1700-ta).
Sipas dëshmive arkivore, Delajt janë pasardhës të fisit Bitodos – një linjë e dokumentuar krahas Ban Keqit në regjistrat kadastralë osmanë të Shkodrës të viteve 1485 dhe 1595. Kështu, vëllazëria e Delajve mund të krenohet me një histori shqiptare prestigjioze pesëshekullore në Triesh.
Nga ana e nënës, dajat e Pjetrit vinin nga Koja e Kuçit; nëna e tij, Palina, ishte e bija e Dokë Preçit Kërcaj, një burrë i njohur që kishte udhëhequr luftëtarët trima të Kojës gjatë Kryengritjes së Malësisë së Madhe– krah për krah me bashkëluftëtarët e tij, të njohur si “Shtatë Dëshmorët e Kojës”, të cilët flijuan jetën kundër pushtuesve osmanë në altarin e lirisë në Deçiq, në vitin 1911.
Pjetër Gjergji – të cilin pata nderin ta njoh dhe të bisedoj të, dhe ta vizitoja disa herë në shtëpinë e tij, e që më la përshtypjen e një njeriu të kulturuar, që posedonte vepra të çmuara në vitrinën e tij, si; “Bibla,”, “Historia e Skënderbeut”, “Kanuni i Lekë Dukagjinit”, “Lahuta e Malcisë” etj – ishte një njeri përparimtar, i urtë, bujar e fisnik. Duket se ai i kultivoi këto cilësi qytetarie përmes lrximit dhe përvojave të tij në Amerikë, ku vrulli i dashurisë për atdheun shndërrohet në një ndjenjë të thellë brenda shpirtit të mërgimtarit.
Gjatë vitit të fundit të jetës së tij, ndërsa shëndeti i përkeqësohej si pasojë e sëmundjes nga e cila vuante, Pjetri u vizitua nga vëllezërit e tij nga Malësia – Kola dhe Zefi (të cilët ishin më të moshuar se ai) – me të cilët ndau çaste thellësisht prekëse gjatë ditëve të fundit të jetes se tij.
Pjetër Gjergji mbydhi sytë dhe kaloi në Amëshim më 6 maj 2003 në Detroit, në moshën 73-vjeçare, duke lënë pas bashkëshorten, Bardhën, dhe vajzën, Verën – të cilën e kishte rritur dhe edukuar me shumë përkushtim.
Pas homazheve të kryera nga familja dhe bashkatdhetarët në shtëpinë funerale, trupi i tij u transportua – në përputhje me amanetin e tij të fundit – në Malësi, për t’u varrosur në varrezat e fshatit të tij të lindjes, Delaj (Triesh).
Me të mbërritur në Malësi, i ndjeri u shoqërua jo vetëm nga familja e tij e ngushtë – bashkëshortja dhe vajza – por edhe nga nipi i tij, Rroku (djali i vëllait, Zefit), i cili kishte gjetur strehim pranë tij qe në ditët e para në Amerikë. Ndonëse i martuar dhe pa dokumente zyrtare vendbanimi, Rroku nuk hezitoi asnjë çast ta merrte përsipër këtë rrezik; ai ndërmori udhëtimin për ta përcjellë Achen e tij për në banesën e fundit në Malësi, ku Pjetri u varros me nderime nga vëllezërit, familja e ngushtë, ilakaja, si dhe nga miqtë e shumtë nga mbarë Malësia e Madhe!
Si përfundim, malësorët e Detroiti-t, të Trieshit dhe të mbarë Malësisë do ta kujtojnë këtë burrë, i cili la pas një trashëgimi fisnike dhe një kulturë të rrënjosur në tradita të çmuara; ai tregoi se si duhet të sillet një malësor dhe se si mund të shfaqim unitet për të kapërcyer çdo ligësi që armiku drejton kundër nesh si shoqëri.
E them këtë sepse Pjetër Gjergji mishëronte pikërisht një shembull të tillë.
